Quiz-Quiz-Trade, czyli każdy pyta, każdy odpowiada, każdy uczy

Znacie to uczucie, gdy pytacie klasę o treść lektury i odpowieda Wam cisza? Albo odzywa się zawsze ta sama trójka? Reszta grzecznie czeka, aż lekcja minie. Mnie to irytowało od dłuższego czasu. Szukałam struktury, która wyrwie uczniów z tej bierności. I na szczęście znalazłam.

Quiz-Quiz-Trade to jedna z tych strategii, które na pierwszy rzut oka wyglądają jak prosta zabawa, a w praktyce okazują się precyzyjnym narzędziem dydaktycznym. Każdy uczeń jest tu jednocześnie pytającym i odpowiadającym. Nie ma obserwatorów.

Jak to działa - krok po kroku

1. Każdy dostaje kartę. Na karcie jest pytanie i odpowiedź. Uczeń zna obie strony - to klucz do poczucia bezpieczeństwa.

2. Wstajesz, szukasz partnera. Uczniowie krążą po klasie. Nie ma par wyznaczonych z góry - kontakt jest losowy i zmienia się co rundę.

3. Oboje pytają się nawzajem. A pyta B, B odpowiada, A daje informację zwrotną. Potem zamiana ról - B pyta A. Każde spotkanie to dwie pełne rundy.

4. Wymiana kart. Po rundzie każdy odchodzi z nową kartą (czyli nowym pytaniem) i szuka kolejnej osoby.

Ruch jest tu wbudowany w strukturę, a nie doklejony na siłę. Uczniowie nie siedzą w ławkach, ale swobodnie krążą po sali. Nie milczą - rozmawiają ze sobą. Każda rozmowa jest krótka, konkretna i bezpieczna, bo każdy ma przy sobie odpowiedź. 

Jak korzystam z tej metody na lekcjach polskiego

Używam Quiz-Quiz-Trade przede wszystkim do powtórek przed sprawdzianem i do utrwalenia treści lektury zaraz po jej omówieniu. Karty przygotowuję z pytaniami dotyczącymi postaci, wydarzeń i relacji między bohaterami.

Kiedy po raz pierwszy wypuściłam uczniów w ruch podczas lekcji o Mikołajku, klasa w ciągu kilkunastu minut powtórzyła materiał, do którego w tradycyjnej formie potrzebowałam co najmniej dwóch rund głośnego odpytywania. A przy tym nikt nie czuł, że jest oceniany. Rozmowy były żywiołowe, ale skupione. Właśnie dlatego, że struktura wyznaczała ramy.

Mam gotowe zestawy kart do trzech lektur:

• Mikołajek (kl. 4) – 30 kart: postacie, szkoła i nauczyciele, fabuła opowiadań.
• Ania z Zielonego Wzgórza (kl. 5) – 30 kart: postacie, relacje, wydarzenia i fabuła.
• Zemsta (kl. 8) – 30 kart: bohaterowie, spór o mur, wątki miłosne i komizm.

Karty można też przygotować razem z uczniami. To samo w sobie będzie wartościowym ćwiczeniem. Uczeń, który formułuje pytanie i sprawdza, czy odpowiedź jest poprawna, przetwarza tekst głębiej niż ten, który biernie słucha podsumowania nauczyciela.

Wskazówka praktyczna: Przy pierwszym użyciu warto przeprowadzić krótką demonstrację z jedną parą uczniów przed całą klasą. Sam komentarz: „Wstajemy i pytamy" nie wystarczy. Uczniowie potrzebują zobaczyć, jak wygląda informacja zwrotna i wymiana karty.

Quiz-Quiz-Trade ma niski próg wejścia. Uczniowie rozumieją zasady w ciągu dwóch minut, a efekt widać już na pierwszej lekcji. 

Jeśli dopiero zaczynasz z uczeniem kooperatywnym, to świetny sposób, żeby zacząć.